ANAVATANIM ÇOCUKLUĞUM

Hüseyin BUL -


Sonra alıp bir soba başında ısıtsam.
Bu bahçedir desem bu ev bu yaprak
Bu ılık minderi anne yüreğinin
Bu bit bir babanın karıncalaşmış sesi
Evlerden sokaklara sokaklardan evlere
Seni bekliyor bütün oyunlar
Bütün mevsimler seninle ilkyaz
Hiçbir türkü keder vermeyecek artık
Hiçbir pencereden kötülük gelmeyecek…
(Dağlarda ölsem- Dicle üstü ay bulanık-Şükrü Erbaş-Ümit Yayıncılık-1996)

 Irmak Zileli’nin Son Bakış romanını okurken Şükrü Erbaş’ın bu dizeleri düştü akılma. Şiir her ne kadar dağ başında çarpışan çocukları anlatsa da şiirin, edebiyatın gücü burada devreye girerek ‘şiir yazanın değil ihtiyacı olanındır’  diyenin bize salık verdiği, al yarana sür,  üstünü ört ya da söyleyemediğine say gibi düşüncelere, duygulara denk geldiğinde kullananındır.

ROMANIN MERKEZİ

      Son bakış romanının birçok merkezi var. Orhan Pamuk’un Saf Ve Düşünceli Romancı kitabında da belirttiği gibi 'Romanın merkezi dediğim şey, bir romanın en sonunda bize hayat hakkında öğrettiği, hissettirdiği, ima ettiği, gösterdiği, yaşattığı o derin şeydir.' Yanlış anlaşılmayı biraz da olsa azaltmak için bu merkezlerden en önemlisi yerine ilki diyerek başlarsak; sanıyorum göçmenlerin, mültecilerin, yersiz yurtsuzların düşündükleri, hissettikleri olabilir. Yazar okuyucuyu bir çok alanda empati yapmaya çağırıyor. Bunu içeriden bir sesle, birinci tekil anlatıcıyla deniyor. Her bir coğrafyayı simgeleyen halkayı bir birine geçirerek her halkanın odağıyla romanın gövdesini bir kat daha sararak büyüten, genişleten yazar bazen bir aşkın imkânsızlığını bazen kayıtsız, emeği sömürülerek ucuz çalıştırılan bir işçinin haykırışını anlatıyor.

ANAVATANIM ÇOCUKLUĞUM

      Son bakış, bakıcı Tina’nın yanlış anahtar aldı diye bunu gurur meselesi yaparak ve belki biraz da korktuğu için çatıya çıkıp balkondan içeri girmeye çalışırken çatıdan düşmesini anlatıyor. Aslında düştükten sonrasını anlatıyor desek daha doğrusunu söylemiş oluruz. Kaç dakikalık asfalt üzerinde baygın haldeki iç konuşmalarına şahit oluyoruz. İç konuşmalar daha ziyade Gürcüce anne dediği deda’sıyla olan konuşmalarından oluşuyor. Romanın akışını sağlayan da bu konuşmalardaki yakarış. Daha çok anavatanında geçirdiği yıllara atıfta bulunarak ilerleyen romanın ana karakteri olan Tina’nın geçmişe olan özlemiyle, yaptıklarıyla, anne babasıyla hesaplaşması ve keşkeleriyle yüzleşmesine odaklanıyor.

ARAFTAN SESLENİYOR

      Düştüğü yerden parmaklarını toprağa vurarak annesiyle konuşan, dertleşen Tina’nın geçmişiyle, vicdanıyla hesaplaşmasını göçmenlik, yurtsuzluk, dilsizlik ve öteki kavramları üzerinden yapması romanın derinleşmesinde en büyük etkenlerden… Son dakikaya kadar hiçbir şekilde yaşadığı toplumca kabullenilmeyen, fark edilmeyen göçmenlerin ilk fark edildikleri zaman öldüklerine tekabül edilmeleri ve kimsesizler mezarlığına defnedilmelerinin acı yolculuğunu ölüm korkusu teması etrafında kurgulamış yazar.
     Arafatan seslenen bir karakterin çığlığıdır Son Bakış. İki anlamda bir araf yaşıyor karakter. Hem teolojik olarak inandığı iki dünya arasında asılı kalırken hem de iki dünya( coğrafya), iki kültür arasında gidip gelişini, bocalayışını, yakarışını anlatıyor.

KARAKTER YARATMA

   Roman yazmanın karakter yaratmaktan geçtiğini söylemek gereksiz bir tekrar gibi görünebilir. Romanı omuzlayan Tina karakterinin sahici ve canlı görünmesini diyaloglara yüklemesi romanının sekmeden, aksamadan ilerlemesini sağlamış.  Çocukların belli bir yaşa kadar babalarını kahraman olarak görmesini sonrasında eleştirmesini, beğenmemesini ve yaş ilerledikçe tekrarında babalarını anmasını, hayran kalmasını, takdir etmesini romana oldukça başarılı bir şekilde yaymış yazar. Kendisine ışığım diye hitap eden babasının kaza geçirip kör olduktan sonra ışığını kaybettiğine yoran, hisseden Tina’nın babasına olan empatisi ninesine olduğundan daha azdır. Babasının kaza geçirip kör olmasıyla küsüp karanlık bir dünyaya hapsolmasıyla kendisinin beşinci kattan bir girdaba, karanlık bir deliğe, geçmişe giden bir tünele düşmesi arasında bir bağlantıyı yazar metaforla bağlar birbirine.

EFENDİ KÖLE İLİŞKİSİ

      Lokanta sahnesinde efendi köle ilişkisini o kadar güzel irdelemiş ki, Tina’nın ne hissettiğini, kendini nereye koyulduğunu ve ne kadar önemsiz olduğunu özetlemiş; bunu da tüm göçmenler, mülteciler, dil bilmezler, anadiliyle konuşulmasına izin verilmeyenler adına Tina’nın nezdinde yapmış.
      Son bakış romanı için şiire, şaire methiyeler, mersiyeler, güzellemeler dizen, şairin mayasını, özünü, her daim aykırı duran, muhalif yönünü parlatan bir metin dersem sanıyorum abartmış olmam.
       Keşkeli bir hayatın acıklı hikâyesinde aşkı, hastalık derecesinde teslim olan, kendini yok sayan, pasif, ölü, solgun bir direnişin iniltileri, mırıltıları gibi gösterilmiş.  Bol virgüllü uzun cümlelerin çok olduğu romanın ana teması, korkuya, ölüme, ölüm korkusuna, cesarete, bağlılığa ve aşka dair.

** https://edebiyatburada.com/huseyin-bul-yazdi-anavatanim-cocuklugum/


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

MECLİSE GÜLEN YÜZ ÇİZEN İNSAN: SIRRI SÜREYYA ÖNDER

Hüseyin BUL -
Resim
  Cemal Süreya’nın 99 Yüz kitabındaki insan antolojisine yaklaşabilmenin bir denemesidir bu, ne kadar başarılı olurum emin değilim. Doğan Hızlan’ın ‘yergide ve övgüde aynı ustalığı gösterdiği, edebi dengeyi kurabilmiş’ dediği çizginin yanından geçebilirsem ne mutlu bana. Çıktığım yolun ne kadar zorlu geçeceğinin farkındayım. O zorluk daha çok insanları kırmadan, üzmeden az da olsa farklı bir pencereden gösterme çabası benimki.     Şimdilerde herkes onu meclis oturumlarındaki güleç yüzüyle hatırlasa da o genellikle nüktedan kişiliğiyle tanınır, bilinir. Meclis başkan vekilliği döneminde insanın doğuştan gelen haklarını unutanları, dil uzatanları ve ayıpla bakanları kendi üslubuyla uyararak yaşadığımız çağın içine davet etmesi, direteni iğnelemesi ve en son kertede inat edenleri kültürü, bilgisi ve felsefi donanımıyla dövmesi artık neredeyse bir ritüele dönüşmüş durumda. Takım elbiseli kravatlı insanların suratlarına gülen yüz emojisini çizen bıyıklı adam desem ban...
Read more »

DÖRT YAPRAKLI YONCANIN EN CWSURU: FATMA GİRİK

Hüseyin BUL -
Resim
  Cemal Süreya’nın 99 Yüz kitabındaki insan antolojisine yaklaşabilmenin bir denemesidir bu, ne kadar başarılı olurum emin değilim. Doğan Hızlan’ın ‘yergide ve övgüde aynı ustalığı gösterdiği edebi dengeyi kurabilmiş’ dediği çizginin yanından geçebilirsem ne mutlu bana. Çıktığım yolun ne kadar zorlu geçeceğinin farkındayım. O zorluk daha çok insanları kırmadan, üzmeden az da olsa farklı bir pencereden gösterme çabası benimki. Dört yapraklı yoncanın en cesuru… Sinema buketinin en renkli çiçeği, rol kartelâsındaki aranjmandan herkesin kapısının önüne fazlasıyla renk bırakan cefakâr, yürekli bir oyuncu. Perdenin sözde namus timsallerine, girdiği rollerle, karakterlerle cevap verirken perdeden taşan, kadının toplumdaki yerini her seferinde hatırlatmak zorunda kalan gözleri buğulu kadını… Umudu, şefkati, cesareti, isyanı ve direnişiyle halkıyla bütünleşen keskin bakışlı Fato. Sevdiğiyle arasına kimseyi istemeyen oyuncu Fatma Girik ya da halkın layık gördüğü ismiyle Fato. M...
Read more »

KARDEŞİMİN HİKAYESİ

Hüseyin BUL -
Resim
     Yoldan geçen birini durdurup, gelin size ilginç hikâyeler anlatacağım deseniz neyle karşılaşırsınız? Muhtemelen ya size aldırmayacaktır, ya da ne tuhaf insan diyebilir, deli midir nedir de diyebilir. Ama bir vesileyle sizinle yolları kesişmiş biriyle, çay içerken ya da bir şeyler içerken ya da yerken konu konuyu açıp ilginç hikâyeler anlatmaya kalkarsanız, size ne garip bir insansınız demeyecektir. Deli demek daha iddialı bir sav olduğu için garip ya da tuhaf demeyen deli hiç demeyecektir.     Livaneli’nin kardeşimin hikâyesi romanı da aynen böyle bir şekilde başlıyor. Ahmet’in yaşadığı gözden ırak Karadeniz kıyısındaki köyde yakın arkadaşı bir kadının öldürülmesi üzerine cinayeti araştırmak için gazeteci genç bir kız gelir köye. Öldürülen kadının arkadaşı olduğu için ilk Ahmet’le konuşmak ister. Konuştukça Ahmet’in çok ilginç biri olduğunu söyler. Sohbet ilerledikçe bunu müteakip seferlerde dile getirir. Fakat biz Ahmet’in o zamana kadar h...
Read more »